Văn dự thi mã số 26 của tác giả Trương Thị Bích Chi- Khánh Hòa
.
NƠI CON NGƯỜI HỌC CÁCH ĐỨNG YÊN TRƯỚC GIÓ
Có những thành phố không lớn lên bằng chiều cao của nhà cửa, mà bằng độ sâu của con người. Nơi ấy, gió thổi quanh năm, mang theo vị mặn len lỏi vào từng ngóc ngách đời sống. Người ta quen với gió đến mức không còn gọi tên nó nữa. Gió trở thành một phần của thói quen, của nhịp thở, của cách con người đứng thẳng mà không cần chứng minh điều gì.
Ở đó, con người ít nói về đạo đức. Họ không treo những từ ngữ lớn trên miệng. Nhưng trong từng lựa chọn nhỏ, từng cách đối xử với nhau, một hệ giá trị lặng lẽ hình thành, bền bỉ như lớp muối bám trên thân tàu sau mỗi chuyến ra khơi.
Tôi từng tự hỏi: điều gì làm nên sức nặng nội tâm của những con người sống ở thành phố biển này? Không phải vì họ chưa từng mệt mỏi, cũng không phải vì họ luôn mạnh mẽ. Ngược lại, họ rất rõ những giới hạn của bản thân. Nhưng có một điểm chung: họ không dễ buông tay khỏi điều mình cho là đúng.
Buổi sáng, khi mặt trời còn chưa lên hẳn, thành phố đã có người thức. Không phải để đón ánh bình minh lãng mạn, mà để kịp một ca làm, một chuyến xe, một giờ mở cửa. Trong dòng người lặng lẽ ấy, mỗi khuôn mặt mang theo một câu chuyện riêng. Không ai kể, nhưng ai cũng đang mang trong mình những mối lo rất thật: tiền học của con, khoản nợ chưa trả, sức khỏe của cha mẹ già, tương lai mờ mịt phía trước.
Vậy mà họ vẫn đi. Không vội vã, không khoa trương. Đi như thể đó là cách duy nhất họ biết để giữ cho đời sống không đổ vỡ.
Có một người đàn ông trung niên tôi từng gặp, làm công việc ai cũng nghĩ là nhỏ. Ông không có chức danh, không có quyền quyết định lớn. Nhưng trong tập thể ấy, hễ có việc khó, người ta lại tìm đến ông. Không phải vì ông giỏi hơn, mà vì ông không trốn tránh. Ông lắng nghe, suy nghĩ, rồi làm. Khi sai, ông nhận. Khi đúng, ông không giữ lấy phần hơn cho mình.
Tôi hỏi ông có bao giờ thấy thiệt không. Ông im lặng rất lâu. Rồi nói: “Thiệt nhất là khi mình biết mình có thể làm mà lại không làm.”
Câu nói ấy không mang vẻ đạo lý, nhưng nó mở ra cả một thế giới nội tâm. Ở thành phố này, rất nhiều người sống như thế. Họ không coi việc đứng ra gánh phần khó là hy sinh, mà là trách nhiệm tự nhiên. Trách nhiệm ấy không ai giao, không văn bản nào quy định, nhưng nếu thiếu nó, mọi thứ sẽ rạn nứt.
Gương sáng – nếu cần gọi tên – ở đây thường hiện ra trong những khoảnh khắc không ai chú ý. Khi một người chấp nhận ở lại muộn hơn để giải quyết việc chung. Khi một người tự nhận phần lỗi để bảo vệ tập thể. Khi một người từ chối lợi ích dễ dàng vì biết rằng nó sẽ để lại hậu quả cho người khác.
Những quyết định ấy thường diễn ra trong im lặng. Không có khán giả. Không có tràng pháo tay. Chỉ có một cuộc đối thoại rất sâu bên trong: làm hay không làm, giữ hay buông, đứng về phía thuận lợi hay phía đúng đắn.
Có những buổi chiều, gió biển thổi mạnh, thành phố như chùng lại. Trong những căn nhà nhỏ, ánh đèn bật lên sớm hơn thường lệ. Ở đó, có những con người ngồi một mình, nghĩ về những điều không thể nói ra. Có thể họ vừa từ chối một cơ hội tốt cho riêng mình. Có thể họ vừa nhận thêm một gánh nặng không tên. Không ai biết. Và có lẽ, họ cũng không cần ai biết.
Nội tâm của những con người ấy giống như mặt biển trước cơn giông: lặng lẽ nhưng căng đầy. Họ không phải không sợ. Họ chỉ không để nỗi sợ dẫn đường. Họ hiểu rằng, nếu ai cũng chọn an toàn, thì sẽ không còn ai giữ cho những giá trị chung đứng vững.
Trong đời sống cộng đồng, có những người như chiếc đinh neo. Không nổi bật, không di chuyển nhiều, nhưng giữ cho con thuyền không trôi dạt. Khi mọi thứ thuận lợi, ít ai nhớ đến họ. Nhưng khi sóng lớn, người ta mới nhận ra sự hiện diện âm thầm ấy quan trọng đến mức nào.
Có một người phụ nữ, làm công việc tiếp xúc với rất nhiều con người. Mỗi ngày, chị phải nghe đủ mọi lời phàn nàn, bức xúc, thậm chí là giận dữ. Có lúc, chị hoàn toàn có thể chọn cách làm cho xong việc, đẩy trách nhiệm sang người khác. Nhưng chị không làm thế. Chị kiên nhẫn giải thích, chịu đựng hiểu lầm, giữ cho mọi thứ không vượt quá giới hạn.
Khi được hỏi vì sao chị làm vậy, chị chỉ nói: “Nếu mình cũng lạnh lùng, thì ai sẽ giữ cho mọi thứ còn ấm?”
Cái “ấm” ấy không phải là cảm xúc bốc đồng, mà là sự tử tế có kỷ luật. Ở thành phố này, người ta có thể nói năng thẳng thắn, thậm chí gắt gỏng, nhưng sâu bên trong, họ vẫn giữ một ranh giới đạo đức rất rõ. Họ có thể tranh luận gay gắt, nhưng hiếm khi chơi xấu. Họ có thể bất đồng, nhưng không dễ phản bội niềm tin.
Sự phát triển nhanh chóng của đô thị mang đến nhiều đổi thay. Những con đường rộng hơn, những tòa nhà cao hơn, những cơ hội nhiều hơn. Nhưng cũng chính trong dòng chảy ấy, những thử thách về nhân cách trở nên khắc nghiệt hơn. Lợi ích cá nhân dễ khiến con người lạc hướng. Thành công dễ làm người ta quên đi những nguyên tắc từng giữ mình đứng vững.
Và chính lúc này, những con người biết đứng yên trước gió trở nên vô cùng quan trọng. Họ không chống lại sự đổi mới. Họ chỉ âm thầm đặt ra câu hỏi: đổi mới để làm gì, và đổi mới có giữ được con người hay không.
Có những người trẻ lớn lên trong thành phố này, mang theo tinh thần ấy mà không cần ai dạy. Họ có thể năng động, hiện đại, hội nhập nhanh, nhưng khi đứng trước lựa chọn khó, họ vẫn quay về với chuẩn mực giản dị: không làm điều mình không muốn con cái mình chứng kiến sau này.
Đó là thứ di sản vô hình nhưng bền vững nhất. Không nằm trong sách vở, không khắc trên bia đá, mà truyền từ cách sống sang cách sống. Từ việc người lớn làm, sang việc người trẻ nhìn và tự học.
Gương sáng kiểu này không tạo ra sự choáng ngợp. Nó tạo ra sự yên tâm. Yên tâm rằng, giữa bao biến động, vẫn có những con người giữ cho trục giá trị không nghiêng. Rằng thành phố này có thể thay đổi diện mạo, nhưng không đánh mất linh hồn.
Khi nghĩ về họ, tôi không nghĩ đến sự vinh danh. Tôi nghĩ đến những buổi tối họ trở về nhà, mệt mỏi nhưng không hổ thẹn. Nghĩ đến những cái gật đầu rất nhẹ trước gương, khi biết mình đã không phản bội điều mình tin. Có lẽ, với họ, đó đã là phần thưởng đủ đầy.
Và nếu phải gọi tên điều làm nên vẻ đẹp của thành phố này, tôi sẽ không gọi bằng những danh xưng lớn. Tôi sẽ gọi đó là “khả năng giữ mình trong im lặng”, là “sự can đảm không cần khán giả”, là “nghệ thuật đứng yên giữa gió mạnh”.
Chừng nào còn những con người như thế, thành phố ấy sẽ còn nền móng vững vàng – dù sóng có lớn đến đâu.
TTBC
.
Hộp thư Thơ Văn với chủ đề “Gương sáng Việt Kiều Hải Phòng” dự thi:
Thời gian qua, BTC đã nhận được Thơ Văn dự thi của các tác giả:
Hải Phòng: Hải Xuân, Lại Xuân Hậu, Nguyễn Hùng, Bùi Xuân Tuấn, Bùi Sỹ Căn, Vũ Ngọc Anh, Hà Thu, Thu Nga; Hà Nội: Nguyễn Thanh Hải, Bùi Đức Thiêm, Nguyễn Lan Hương, Nguyễn Thị Kim; Hưng Yên: Nguyễn Thành; Đà Nẵng: Châu Viết Mơ; Quảng Ninh: Dương Phượng Toại, Nguyễn Thái Phú; TP Hồ Chí Minh: Vương Miện, Nguyễn Vĩnh Bảo; Praha: Hoàng Yến; Ninh Bình: Trần Kế Hoàn; Mỹ: Trần Thanh Toàn; Cộng hòa Pháp: Nguyễn Nga; Nghệ An: Phan Hữu Cường; Liên bang Nga: Nguyễn Hắc Long; Khánh Hòa: Ngọc Hoa, Trương Thị Bích Chi; Bà Rịa Vũng Tàu: Trần Thắng; CHLB Đức: Trần Thị Lan Anh; Sóc Trăng: Võ Thương; Phú Thọ: Tuyết Nhung…
Mời các bạn tiếp tục gửi Thơ Văn dự thi. Thơ Văn dự thi xin gửi về email: hoivietkieuhp@gmail.com. Trân trọng cám ơn!
BTC
