Văn dự thi mã số 50 của tác giả Nguyễn Mạnh Thắng- Hải Phòng
.
CÔ GIÁO HẢI PHÒNG GIEO TIẾNG MẸ ĐẺ GIỮA TRỜI ÂU
Ở thành phố Karlovy Vary của Cộng hòa Séc, nhiều năm nay có một người phụ nữ quê Hải Phòng vẫn lặng lẽ giúp những đứa trẻ gốc Việt thực hiện những cuộc trở về quê hương bằng những tiếng “a, ă, â” còn ngập ngừng trên môi ở nơi cách quê cha, đất tổ hàng vạn dặm. Chị là Nguyễn Thị Mận. Nhưng tôi vẫn thích gọi chị là “cô giáo Mận”, hay gọi thân mật hơn theo nghĩa bạn bè là “Mận”.
Mận là đồng môn chuyên ngành Sư phạm Văn, Trường Cao đẳng Sư phạm Hải Hưng với tôi. Năm 1989, chúng tôi tốt nghiệp. Mận lần lượt về dạy học ở Hà Kỳ rồi Minh Đức (huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương cũ). 5 năm đứng lớp không dài, nhưng đủ để bảng đen, phấn trắng và những ánh mắt học trò bén rễ vào cuộc đời cô giáo trẻ. Nhưng rồi, năm 1994, chị phải từ bỏ công việc yêu thích đó để sang Cộng hòa Séc đoàn tụ với gia đình.
Bục giảng ở lại phía sau, còn phía trước là một đất nước xa lạ, một ngôn ngữ khác và những tháng ngày tất bật mưu sinh. Bàn tay từng cầm phấn phải quen với công việc kinh doanh. Nhưng có những thứ tưởng đã bỏ lại quê nhà mà thực ra vẫn lặng lẽ đi theo mình. Với Mận, đó là nghề dạy học.
Nỗi nhớ nghề âm ỉ cho đến một ngày chị nhận ra quanh mình ngày càng nhiều những đứa trẻ mang gương mặt Việt Nam, có cha mẹ là người Việt Nam nhưng lại không nói được hoặc nói được rất tiếng Việt và hầu như không đọc được chữ Việt. Là một cô giáo dạy Văn, Mận hiểu rằng, mất một ngôn ngữ đâu chỉ là mất một phương tiện giao tiếp. Đằng sau tiếng nói còn có ký ức, văn hóa, lời ru của bà, câu chuyện của mẹ và là cả bầu trời quê hương. Ý nghĩ mở lớp tiếng Việt bắt đầu từ đó.
Năm 2019, với sự ủng hộ của gia đình, Hội Người Việt Nam tại thành phố Karlovy Vary và các bậc phụ huynh, lớp học đầu tiên khai giảng. Lớp học ban đầu chỉ vỏn vẹn 13 học sinh, một con số thật nhỏ. Nhưng đôi khi những điều lớn lao lại bắt đầu từ những con số nhỏ như thế. Sau 25 năm xa nghề, Mận lại đứng trước học trò. Chị tìm tài liệu, soạn bài, học lại cách dạy. Và giữa một thành phố châu Âu, những âm thanh thân thuộc vang lên: A… Ă… Â… Những bàn tay nhỏ còn vụng về. Những câu phát ấm còn ngọng nghịu. Những nét chữ Việt đầu tiên còn xiêu vẹo. Nhưng với cô giáo Mận, mỗi tiếng, mỗi chữ đó là thêm một sợi dây neo giữ, kết nối xứ người và quê hương.
Rồi Covid-19 ập đến, lớp học trực tiếp phải dừng. Mận chuyển sang dạy trực tuyến. Chiếc máy tính thành bảng đen, màn hình thành lớp học. Không ngờ chính hoàn cảnh ấy lại giúp lớp tiếng Việt vượt qua khoảng cách địa lý. Từ 13 học sinh ban đầu, số người theo học tăng dần lên hơn một trăm, trong đó có cả học sinh người Séc.
Mận không muốn học trò chỉ biết đánh vần, ghép chữ. Chị đưa vào bài học những câu chuyện cổ tích, bài thơ, bài hát, trò chơi dân gian; cho các em tìm hiểu Tết Việt, phong cảnh quê hương và viết thư bằng tiếng Việt cho ông bà, cha mẹ. Mận chia sẻ: “Nhìn những đứa đứa trẻ sinh ra ở châu Âu, tự tay viết được mấy chữ “Ông bà kính yêu”, “Con yêu Việt Nam” khiến mình vui và xúc động lắm. Bởi khi một đứa trẻ còn viết được bằng tiếng mẹ đẻ, quê hương vẫn còn một nơi để trú ngụ trong tâm hồn các em”.
Và còn có một điều khiến tôi càng quý Mận nhiều hơn là càng dạy, chị càng học. Những học trò hôm nay không còn giống học trò làng quê xứ Đông ba mươi năm trước. Chúng lớn lên cùng internet, học tập và tư duy chủ yếu bằng tiếng Séc. Muốn tiếng Việt hấp dẫn các em, người thầy cũng phải thay đổi. Tháng 9/2025, Mận hoàn thành khóa tập huấn nâng cao nghiệp vụ giảng dạy tiếng Việt ở nước ngoài. Tháng 11 cùng năm, chị nhận giải Người truyền cảm hứng trong cuộc thi trực tuyến về sơ đồ tư duy. Từ tháng 2/2026, chị tiếp tục tham gia khóa đào tạo chuyên gia giảng dạy sơ đồ tư duy để tìm thêm những phương pháp mới cho lớp học của mình. Một cô giáo đã dạy hơn trăm học trò lại vui vẻ trở thành học trò.
Mận bảo tôi: “Giảng dạy, quảng bá, truyền cảm hứng về vẻ đẹp của tiếng Việt là đam mê và sứ mệnh của tôi. Mình sẽ không ngừng học tập để nâng cao kiến thức, năng lực giảng dạy, phù hợp với sự đổi mới và nhu cầu học hiện nay.”
Những việc làm bền bỉ ấy đã được ghi nhận. Ngày 7/8/2023, chị được Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài Lê Thị Thu Hằng và Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Séc Dương Hoài Nam trao kỷ niệm chương vì thành tích giữ gìn tiếng Việt ở nước ngoài. Ngày 6/9/2025, chị lần thứ hai nhận bằng khen của Đại sứ quán Việt Nam tại Cộng hòa Séc.
Nhưng câu chuyện của Mận đã vượt khỏi một lớp học. Hiện chị là thành viên Ban điều hành Diễn đàn Gìn giữ tiếng Việt ở nước ngoài, thành viên Tiểu ban Tiếng Việt thuộc Ban Giáo dục tại Cộng hòa Séc. Ngày 21/6/2026, chị có mặt tại Paris tham dự Hội thảo Gìn giữ tiếng Việt ở nước ngoài, gặp gỡ những con người cùng chung một nỗi niềm: làm sao để những thế hệ người Việt sinh ra nơi đất khách vẫn nói được tiếng Việt, hiểu văn hóa Việt và nhớ về nguồn cội.
Từ 13 học sinh năm 2019 đến hơn một trăm học sinh hôm nay; từ một lớp học nhỏ ở Karlovy Vary đến những hoạt động gìn giữ tiếng Việt rộng hơn trong cộng đồng, hành trình ấy khiến tôi nhớ đến cô giáo trẻ Nguyễn Thị Mận của năm 1989. Trải qua gần bốn mươi năm, Mận đã đi một vòng rất xa. Từ vùng Rươi Tứ Kỳ Hải Phòng sang Cộng hòa Séc; từ cô giáo làng thành người kinh doanh; rồi từ người kinh doanh lại trở về làm cô giáo. Nhưng suy cho cùng, cô giáo Mận vẫn đang làm công việc của ngày đầu bước vào nghề. Chỉ khác rằng những con chữ bây giờ được gieo trên một miền đất khác.
Ngoài cửa sổ không còn là đồng ruộng xứ Đông mà là bầu trời châu Âu; viên phấn năm xưa nhiều khi đã hóa thành bàn phím, màn hình máy tính và những sơ đồ tư duy, nhưng tiếng trẻ đánh vần vẫn “A… Ă… Â…”
Rồi một ngày những đứa trẻ ấy sẽ trưởng thành. Có thể các em sẽ sống cả đời ở Cộng hòa Séc hay một miền đất nào đó của châu Âu. Nhưng chỉ cần vẫn nói được với ông bà bằng tiếng Việt, vẫn hiểu một câu hát mẹ ru, vẫn đọc được tên quê nội, quê ngoại và khi ai đó hỏi quê hương mình ở đâu, các em có thể trả lời: “Hải Phòng, Việt Nam”. Có lẽ đó chính là phần thưởng đẹp nhất dành cho cô giáo Mận.
NMT
.
Hộp thư Thơ Văn với chủ đề “Gương sáng Việt Kiều Hải Phòng” dự thi:
Thời gian qua, BTC đã nhận được Thơ Văn dự thi của các tác giả:
Hải Phòng: Hải Xuân, Lại Xuân Hậu, Nguyễn Hùng, Bùi Xuân Tuấn, Bùi Sỹ Căn, Vũ Ngọc Anh, Hà Thu, Thu Nga, Hải Vân, Lê Minh Dũng, Lâm Thiên Hương, Khắc Hòa, Nguyễn Mạnh Thắng; Hà Nội: Nguyễn Thanh Hải, Bùi Đức Thiêm, Nguyễn Lan Hương, Nguyễn Thị Kim; Hưng Yên: Nguyễn Thành; Đà Nẵng: Châu Viết Mơ; Quảng Ninh: Dương Phượng Toại, Nguyễn Thái Phú, Lê Văn Luận; TP Hồ Chí Minh: Vương Miện, Nguyễn Vĩnh Bảo, Phan Mỹ Hạnh Nhân; Praha: Hoàng Yến; Ninh Bình: Trần Kế Hoàn, Ngô Xuân Thanh; Mỹ: Trần Thanh Toàn; Cộng hòa Pháp: Nguyễn Nga; Nghệ An: Phan Hữu Cường; Liên bang Nga: Nguyễn Hắc Long; Khánh Hòa: Ngọc Hoa, Trương Thị Bích Chi; Bà Rịa Vũng Tàu: Trần Thắng; CHLB Đức: Trần Thị Lan Anh; Sóc Trăng: Võ Thương; Phú Thọ: Tuyết Nhung; Cần Thơ: Mai Thị Như Ý; Đồng Tháp: Lê Minh Dũng; Thụy Sỹ: Hoàng Hồng…
Mời các bạn tiếp tục gửi Thơ Văn dự thi. Thơ Văn dự thi xin gửi về email: hoivietkieuhp@gmail.com. Trân trọng cám ơn!
BTC
